۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۶۴ ریاضی هفتم

جواب گام‌به‌گام ۷ تمرین صفحهٔ ۶۴ کتاب ریاضی هفتم.

  • ریاضی هفتم
  • فصل ۵: شمارنده‌ها و اعداد اول
  • پایهٔ هفتم
  • به‌روزرسانی: ۱۹ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس

عددهای زیر تجزیه شده‌اند، ب.م.م‌های خواسته‌شده را به‌دست آورید.

28=2×2×728 = 2 \times 2 \times 7 12=2×2×312 = 2 \times 2 \times 3 36=2×2×3×336 = 2 \times 2 \times 3 \times 3

(12,36,28)=(12, 36, 28) = (12,36)=(12, 36) = (28,36)=(28, 36) = (28,12)=(28, 12) =

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در هر ب.م.م، عامل‌های اولی را که در تجزیهٔ همهٔ عددها مشترک‌اند برمی‌داریم. برای هر عامل، توان کمتر را می‌گیریم، یعنی همان تعداد تکرار مشترک.

گام ۲: (12,36,28)(12, 36, 28): عامل مشترک هر سه عدد فقط 2×22 \times 2 است. عدد ۳ در ۲۸ نیست و عدد ۷ در ۱۲ و ۳۶ نیست.

2×2=42 \times 2 = 4

گام ۳: (12,36)(12, 36): تجزیهٔ ۱۲ برابر 2×2×32 \times 2 \times 3 و تجزیهٔ ۳۶ برابر 2×2×3×32 \times 2 \times 3 \times 3 است. عامل‌های مشترک 22، 22 و 33 هستند.

2×2×3=122 \times 2 \times 3 = 12

گام ۴: (28,36)(28, 36): عامل‌های مشترک 2×22 \times 2 هستند، چون ۷ در ۳۶ نیست.

2×2=42 \times 2 = 4

گام ۵: (28,12)(28, 12): عامل‌های مشترک باز هم 2×22 \times 2 هستند، چون ۷ در ۱۲ نیست و ۳ در ۲۸ نیست.

2×2=42 \times 2 = 4

جواب نهایی

(12,36,28)=4(12, 36, 28) = 4
(12,36)=12(12, 36) = 12
(28,36)=4(28, 36) = 4
(28,12)=4(28, 12) = 4

تمرین ۱

دو ظرف به گنجایش ۱۲ و ۱۸ لیتر داریم. می‌خواهیم با یک پیمانه که هر بار پر و خالی می‌شود، دو ظرف را به طور کامل پر کنیم. کدام پیمانه‌ها برای این کار مناسب است؟ بزرگ‌ترین پیمانه کدام است؟

[تصویر: چند پیمانه شیشه‌ای]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: پیمانه باید ظرف‌های ۱۲ و ۱۸ لیتری را دقیقاً پر کند؛ پس ظرفیت پیمانه باید شمارندهٔ مشترک ۱۲ و ۱۸ باشد.

گام ۲: شمارنده‌های ۱۲: ۱، ۲، ۳، ۴، ۶، ۱۲
شمارنده‌های ۱۸: ۱، ۲، ۳، ۶، ۹، ۱۸

گام ۳: شمارنده‌های مشترک: ۱، ۲، ۳ و ۶. پس پیمانه‌های ۱، ۲، ۳ و ۶ لیتری مناسب‌اند.

گام ۴: بزرگ‌ترین پیمانه همان ب.م.م است:

(12,18)=6(12,18)=6

بررسی: 12÷6=212 \div 6 = 2 و 18÷6=318 \div 6 = 3 بار؛ هر دو عدد صحیح است.

جواب نهایی

1) پیمانه‌های ۱، ۲، ۳ و ۶ لیتری مناسب‌اند؛ بزرگ‌ترین پیمانه ۶ لیتری است.

تمرین ۲

یک مکعب مستطیل به ابعاد ۱۲ و ۳۶ و ۲۸ سانتی‌متر را با مکعب‌های مساوی پر کرده‌ایم. بزرگ‌ترین ضلع این مکعب چه عددی است؟ در این صورت چند مکعب در این مکعب مستطیل جا می‌شود؟

[تصویر: یک مکعب مستطیل و یک مکعب کوچک]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مکعب‌ها مساوی‌اند و باید جعبه را کاملاً پر کنند. پس ضلع مکعب باید شمارندهٔ مشترک هر سه عدد ۱۲، ۳۶ و ۲۸ باشد. بزرگ‌ترین ضلع برابر ب.م.م این سه عدد است.

گام ۲: عددها را تجزیه می‌کنیم:
12=2×2×312 = 2 \times 2 \times 3 ، 36=2×2×3×336 = 2 \times 2 \times 3 \times 3 ، 28=2×2×728 = 2 \times 2 \times 7

عامل مشترک هر سه عدد 2×22 \times 2 است، پس:

(12,36,28)=4(12, 36, 28) = 4

گام ۳: در هر بعد، تعداد مکعب‌ها را حساب می‌کنیم:
12÷4=312 \div 4 = 3 ، 36÷4=936 \div 4 = 9 ، 28÷4=728 \div 4 = 7

گام ۴: تعداد کل مکعب‌ها:

3×9×7=1893 \times 9 \times 7 = 189

بررسی: 12×36×284×4×4=1209664=189\frac{12 \times 36 \times 28}{4 \times 4 \times 4} = \frac{12096}{64} = 189

جواب نهایی

بزرگ‌ترین ضلع مکعب ۴ سانتی‌متر است و ۱۸۹ مکعب در مکعب مستطیل جا می‌شود.

تمرین ۳

برای درستی جمله‌های زیر دلیل بیاورید.

اگر دو عدد aa و bb اول باشند، ب.م.م آنها عدد یک می‌شود. (a,b)=1(a, b) = 1

اگر عددی بر عدد دیگری بخش‌پذیر باشد، عدد کوچک‌تر ب.م.م دو عدد است.

کوچک‌ترین مقسوم‌علیه مشترک (یا شمارندهٔ مشترک) هر دو عدد ۱ است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: عدد اول فقط دو شمارنده دارد: ۱ و خودش. اگر aa و bb دو عدد اول متفاوت باشند، شمارنده‌های aa برابر ۱ و aa و شمارنده‌های bb برابر ۱ و bb هستند. چون a≠ba \neq b، تنها شمارندهٔ مشترک آن‌ها ۱ است، پس (a,b)=1(a,b)=1. مثلاً (5,7)=1(5,7)=1. اگر دو عدد اول برابر باشند، مثل (5,5)(5,5)، ب.م.م خود عدد است، پس منظور جمله دو عدد اول متفاوت است.

گام ۲: فرض کنید عدد بزرگ‌تر بر عدد کوچک‌تر mm بخش‌پذیر باشد. آنگاه mm شمارندهٔ هر دو عدد است، یعنی شمارندهٔ مشترک است. هر شمارندهٔ mm از خود mm بزرگ‌تر نیست، پس هیچ شمارندهٔ مشترکی بزرگ‌تر از mm وجود ندارد. بنابراین mm بزرگ‌ترین شمارندهٔ مشترک، یعنی ب.م.م است. مثلاً (6,18)=6(6,18)=6.

گام ۳: عدد ۱ هر عدد طبیعی را عاد می‌کند، پس ۱ شمارندهٔ مشترک هر دو عدد است. شمارنده‌های یک عدد طبیعی هم عددهای طبیعی‌اند و از ۱ کوچک‌تر نمی‌شوند. پس ۱ کوچک‌ترین شمارندهٔ مشترک هر دو عدد است. مثلاً شمارنده‌های مشترک ۱۲ و ۱۸ برابر ۱ و ۲ و ۳ و ۶ است و کوچک‌ترین آن‌ها ۱ است.

(این پاسخ‌ها توضیحی‌اند و دلیل‌های دیگر هم می‌تواند درست باشد.)

جواب نهایی

1) شمارنده‌های هر عدد اول فقط ۱ و خودش است؛ برای دو عدد اول متفاوت تنها شمارندهٔ مشترک ۱ است، پس (a,b)=1(a,b)=1.
2) عدد کوچک‌تر هر دو عدد را عاد می‌کند و شمارنده‌ای بزرگ‌تر از خودش ندارد، پس ب.م.م است.
3) ۱ شمارندهٔ همهٔ عددهاست و کوچک‌ترین عدد طبیعی است، پس کوچک‌ترین شمارندهٔ مشترک هر دو عدد ۱ است.

تمرین ۴

ابتدا عددهای صورت و مخرج را تجزیه کنید، سپس کسرها را ساده کنید.

35245=\frac{35}{245} = 96144=\frac{96}{144} =

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: کسر 35245\frac{35}{245} را تجزیه می‌کنیم: 35=5×735 = 5 \times 7 و 245=5×7×7245 = 5 \times 7 \times 7.

گام ۲: شمارنده‌های اول مشترک صورت و مخرج، یعنی 5×75 \times 7، را ساده می‌کنیم:

35245=5×75×7×7=17\frac{35}{245} = \frac{5 \times 7}{5 \times 7 \times 7} = \frac{1}{7}

گام ۳: کسر 96144\frac{96}{144} را تجزیه می‌کنیم: 96=2×2×2×2×2×396 = 2 \times 2 \times 2 \times 2 \times 2 \times 3 و 144=2×2×2×2×3×3144 = 2 \times 2 \times 2 \times 2 \times 3 \times 3.

گام ۴: عامل‌های مشترک، یعنی چهار عدد ۲ و یک عدد ۳، را ساده می‌کنیم. این حاصل‌ضرب ب.م.م است: 2×2×2×2×3=482\times2\times2\times2\times3 = 48. پس

96144=96÷48144÷48=23\frac{96}{144} = \frac{96 \div 48}{144 \div 48} = \frac{2}{3}

جواب نهایی

35245=17\frac{35}{245} = \frac{1}{7}
96144=23\frac{96}{144} = \frac{2}{3}

تمرین ۵

ب.م.م عددهای زیر را محاسبه کنید.

(121,55)=(121, 55) = (108,216)=(108, 216) = (91,117)=(91, 117) =

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: عددها را به شمارنده‌های اول تجزیه می‌کنیم و از شمارنده‌های اول مشترک، با کمترین توان، حاصل‌ضرب می‌گیریم.

گام ۲: 121=11×11121 = 11 \times 11 و 55=5×1155 = 5 \times 11. شمارندهٔ اول مشترک فقط ۱۱ است، پس:

(121,55)=11(121, 55) = 11

گام ۳: 108=2×2×3×3×3108 = 2 \times 2 \times 3 \times 3 \times 3 و 216=2×108=2×2×2×3×3×3216 = 2 \times 108 = 2 \times 2 \times 2 \times 3 \times 3 \times 3. عدد ۲۱۶ بر ۱۰۸ بخش‌پذیر است، پس عدد کوچک‌تر همان ب.م.م است:

(108,216)=108(108, 216) = 108

گام ۴: 91=7×1391 = 7 \times 13 و 117=3×3×13117 = 3 \times 3 \times 13. شمارندهٔ اول مشترک فقط ۱۳ است، پس:

(91,117)=13(91, 117) = 13

جواب نهایی

(121,55)=11(121, 55) = 11
(108,216)=108(108, 216) = 108
(91,117)=13(91, 117) = 13

تمرین ۶

برای جمله‌های درست زیر ۲ مثال بزنید.

✱ (n,n)=n(n, n) = n

✱ ب.م.م دو عدد aa و bb شمارندهٔ دو عدد aa و bb است.

✱ اگر عدد aa اول باشد، ب.م.م aa و عدد دیگر مثل bb یا یک می‌شود یا خود aa.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: جملهٔ اول: (n,n)=n(n,n)=n. چون بزرگ‌ترین شمارندهٔ عدد nn خود nn است. مثال‌ها: (7,7)=7(7,7)=7 و (12,12)=12(12,12)=12 (شمارنده‌های ۱۲: ۱، ۲، ۳، ۴، ۶، ۱۲ که بزرگ‌ترین آن ۱۲ است).

گام ۲: جملهٔ دوم: ب.م.م دو عدد شمارندهٔ هر دو عدد است. مثال اول: (20,30)=10(20,30)=10 و 1010 هم ۲۰ را می‌شمارد (20=10×220=10\times2) و هم ۳۰ را (30=10×330=10\times3). مثال دوم: (12,18)=6(12,18)=6 و 12=6×212=6\times2 و 18=6×318=6\times3.

گام ۳: جملهٔ سوم: اگر aa اول باشد، شمارنده‌های آن فقط ۱ و aa هستند، پس ب.م.م aa و bb یا ۱ است یا aa. مثال اول: a=5a=5 و b=12b=12: چون ۵ شمارندهٔ ۱۲ نیست، (5,12)=1(5,12)=1.

گام ۴: مثال دوم: a=5a=5 و b=15b=15: چون ۵ شمارندهٔ ۱۵ است، (5,15)=5=a(5,15)=5=a. (مثال‌های دیگر هم ممکن است.)

جواب نهایی

1) (7,7)=7(7,7)=7 و (12,12)=12(12,12)=12
2) (20,30)=10(20,30)=10 و (12,18)=6(12,18)=6؛ هر کدام شمارندهٔ هر دو عدد است
3) (5,12)=1(5,12)=1 و (5,15)=5(5,15)=5

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۶۴ ریاضی هفتم