فعالیت
معلم ورزش یک مدرسه میخواهد برای دانشآموزان کلاس، لباس ورزشی سفارش دهد. او از جواد و محمد خواست نظرهای دانشآموزان را جمعآوری کنند تا رنگ مورد علاقهٔ دانشآموزان کلاس مشخص شود.
جواد رنگ مورد نظر همهٔ دانشآموزان را از آنها پرسید و پاسخهای زیر را دریافت کرد.
سبز، آبی، زرد، زرد، بنفش، زرد، قرمز، زرد، قهوهای، قهوهای، قهوهای، سبز، زرد، آبی، سبز، بنفش، قرمز، قهوهای، قهوهای، آبی، زرد، سبز، قهوهای، زرد، زرد، زرد، قرمز، زرد، زرد، قرمز، قهوهای، قهوهای و سبز.
محمد به روش دیگری اطلاعات را جمعآوری کرد. او ۳ رنگ را تعیین کرد و از همهٔ دانشآموزان خواست یکی از این سه رنگ را انتخاب کنند. او پاسخهای زیر را دریافت کرد.
سبز، قهوهای، قهوهای، سبز، زرد، زرد، زرد، سبز، قهوهای، زرد، سبز، قهوهای، سبز، زرد، زرد، سبز، قهوهای، زرد، سبز، زرد، زرد، قهوهای، سبز، زرد، قهوهای، زرد، سبز، قهوهای، سبز، زرد، قهوهای، قهوهای و زرد.
دو روش جمعآوری اطلاعات را با هم مقایسه کنید. ویژگیهای مثبت و منفی هر روش را بیان کنید.
جواب گامبهگام
گام ۱: روش جواد. جواد از هر دانشآموز رنگ دلخواهش را بدون محدودیت پرسید. در پاسخها ۶ رنگ دیده میشود: زرد ۱۱ نفر، قهوهای ۸ نفر، سبز ۵ نفر، قرمز ۴ نفر، آبی ۳ نفر و بنفش ۲ نفر. مجموع این تعدادها ۳۳ است.
گام ۲: ویژگیهای روش جواد.
- مثبت: نظر واقعی هر دانشآموز ثبت میشود و رنگهای متنوع دیده میشوند. دانشآموز هم مجبور نیست رنگی را که دوست ندارد انتخاب کند.
- منفی: دادهها پراکندهاند و شمردن و مقایسهشان زمانبر است. چون رنگها زیادند، تصمیمگیری دشوارتر میشود. ممکن است رنگی که تعداد کمی خواستهاند هم سفارش داده شود.
گام ۳: روش محمد. محمد فقط ۳ رنگ را تعیین کرد و از دانشآموزان خواست یکی از آنها را انتخاب کنند. نتیجه این شد: زرد ۱۳ نفر، قهوهای ۱۰ نفر و سبز ۱۰ نفر. مجموع این تعدادها ۳۳ است.
گام ۴: ویژگیهای روش محمد.
- مثبت: دادهها کمتر و منظمترند. شمردن، مقایسه و تصمیمگیری سادهتر و سریعتر است.
- منفی: ممکن است رنگ مورد علاقهٔ واقعی بعضی دانشآموزان بین این سه رنگ نباشد. در این صورت نظر آنها درست ثبت نمیشود. نتیجه به انتخاب سه رنگ توسط محمد وابسته است و ممکن است رنگ پرطرفدار دیگری نادیده گرفته شود.
گام ۵: جمعبندی. روش جواد دقیقتر و کاملتر است اما سازماندهیاش سختتر است. روش محمد سادهتر است اما ممکن است نظر واقعی همه را نشان ندهد. پاسخهای دیگری که به همین نکتهها اشاره کنند هم قابل قبول است.
جواب نهایی
جواد: رنگهای بیشتر و نظر واقعی همه ثبت میشود (مثبت)، اما دادهها پراکندهاند و بررسیشان دشوار است (منفی).
محمد: دادهها منظماند و مقایسه آسان است (مثبت)، اما انتخاب محدود به ۳ رنگ است و ممکن است رنگ دلخواه برخی دانشآموزان نباشد (منفی).