تمرین ۱
در شکل زیر نیروی وزن جسم با یک بردار مشخص شده است.
الف) نیرویی را که سطح زمین (تکیهگاه) به جسم وارد میکند با یک بردار نمایش دهید.
ب) چرا جسم روی زمین ساکن میماند و حرکت نمیکند؟
[شکل]
جواب گامبهگام
الف)
گام ۱: نیروی وزن از مرکز جسم بهطرف پایین (به سمت زمین) وارد میشود. نیرویی که سطح زمین (تکیهگاه) به جسم وارد میکند، در خلاف جهت وزن است. این نیرو را با برداری نشان میدهیم که از همان نقطهٔ وزن یا از محل تماس جسم با سطح شروع میشود و به سمت بالا است.
گام ۲: این بردار باید همراستا با بردار وزن باشد (راستای قائم) و هماندازه با آن رسم شود، یعنی طولش با طول بردار وزن برابر باشد. پس بردار نیروی تکیهگاه قرینهٔ بردار وزن است. (رسمهای دیگر با همین ویژگیها هم پذیرفته است.)
ب)
گام ۳: دو نیروی وزن و نیروی تکیهگاه همراستا، هماندازه و در جهتهای مخالفاند، پس قرینهٔ یکدیگرند. اثر این دو نیرو یکدیگر را خنثی میکند و مجموع آنها صفر میشود:
به همین دلیل جسم نه به بالا میرود و نه به پایین، و روی زمین ساکن میماند.
جواب نهایی
الف) برداری رو به بالا، همراستا و هماندازه با بردار وزن (قرینهٔ بردار وزن).
ب) چون نیروی وزن و نیروی تکیهگاه قرینهٔ هماند و برآیندشان صفر است، جسم ساکن میماند.