۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۷۴ ریاضی دوازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۱ تمرین صفحهٔ ۷۴ کتاب ریاضی ۳.

  • ریاضی ۳
  • فصل ۴: مشتق
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس

الف) برای تابع f(x)=−x2+10xf(x)=-x^2+10x ، f′(5)f'(5) و f′(8)f'(8) را حساب کنید.
ب) دو نقطه روی منحنی مشخص کنید که مقدار مشتق تابع در آنها قرینه یکدیگر باشد.
پ) به کمک شکل توضیح دهید که تابع در چه نقاطی دارای مشتق مثبت و در چه نقاطی مشتق منفی است.
ت) بدون محاسبه و تنها به کمک نمودار، شیب خط‌های مماس بر منحنی در نقاط ۳ و ۴ را با هم مقایسه کنید.
ث) با محاسبه f′(3)f'(3) و f′(4)f'(4) صحت حدس خود را بررسی نمایید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (الف): با روش اول، f(5)=25f(5)=25 و f(5+h)=−(5+h)2+10(5+h)=25−h2f(5+h)=-(5+h)^2+10(5+h)=25-h^2. پس

f′(5)=lim⁡h→025−h2−25h=lim⁡h→0(−h)=0f'(5)=\lim_{h\to0}\frac{25-h^2-25}{h}=\lim_{h\to0}(-h)=0

همچنین f(8)=16f(8)=16 و f(8+h)=16−6h−h2f(8+h)=16-6h-h^2. پس

f′(8)=lim⁡h→0−6h−h2h=lim⁡h→0(−6−h)=−6f'(8)=\lim_{h\to0}\frac{-6h-h^2}{h}=\lim_{h\to0}(-6-h)=-6

گام ۲ (ب): به همین روش برای هر aa به دست می‌آید f′(a)=−2a+10f'(a)=-2a+10. برای مثال f′(3)=4f'(3)=4 و f′(7)=−4f'(7)=-4. نقاط (3,21)(3,21) و (7,21)(7,21) روی منحنی، مشتق‌هایی قرینه دارند. هر دو نقطه‌ای که نسبت به محور تقارن x=5x=5 قرینه باشند (مثلاً ۲ و ۸) همین ویژگی را دارند. پاسخ‌های دیگر هم درست است.

گام ۳ (پ): نمودار یک سهمی با رأس در x=5x=5 است. در نقاط سمت چپ رأس (0<x<50<x<5) منحنی صعودی است و خط مماس شیب مثبت دارد، پس مشتق مثبت است. در نقاط سمت راست رأس (5<x<105<x<10) منحنی نزولی است و مشتق منفی است. در رأس مماس افقی است و مشتق صفر است.

گام ۴ (ت): نقطهٔ ۴ به رأس نزدیک‌تر است و منحنی آنجا به افقی شدن نزدیک‌تر است. پس شیب مماس در x=3x=3 بیشتر از شیب مماس در x=4x=4 است و هر دو مثبت‌اند.

گام ۵ (ث): با روش دوم:

f′(3)=lim⁡x→3−x2+10x−21x−3=lim⁡x→3−(x−3)(x−7)x−3=lim⁡x→3(7−x)=4f'(3)=\lim_{x\to3}\frac{-x^2+10x-21}{x-3}=\lim_{x\to3}\frac{-(x-3)(x-7)}{x-3}=\lim_{x\to3}(7-x)=4
f′(4)=lim⁡x→4−x2+10x−24x−4=lim⁡x→4−(x−4)(x−6)x−4=lim⁡x→4(6−x)=2f'(4)=\lim_{x\to4}\frac{-x^2+10x-24}{x-4}=\lim_{x\to4}\frac{-(x-4)(x-6)}{x-4}=\lim_{x\to4}(6-x)=2

چون 4>24>2 است، حدس ما درست بود.

جواب نهایی

الف) f′(5)=0f'(5)=0 و f′(8)=−6f'(8)=-6
ب) برای مثال نقاط با x=3x=3 و x=7x=7 (مشتق‌ها 44 و −4-4)؛ هر دو نقطهٔ قرینه نسبت به x=5x=5 پاسخ است.
پ) برای x<5x<5 مشتق مثبت است و برای x>5x>5 مشتق منفی است (در x=5x=5 صفر است).
ت) شیب مماس در x=3x=3 بیشتر از شیب مماس در x=4x=4 است.
ث) f′(3)=4f'(3)=4 و f′(4)=2f'(4)=2 که حدس را تأیید می‌کند.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۷۴ ریاضی دوازدهم تجربی