کار در کلاس
الف) برای تابع ، و را حساب کنید.
ب) دو نقطه روی منحنی مشخص کنید که مقدار مشتق تابع در آنها قرینه یکدیگر باشد.
پ) به کمک شکل توضیح دهید که تابع در چه نقاطی دارای مشتق مثبت و در چه نقاطی مشتق منفی است.
ت) بدون محاسبه و تنها به کمک نمودار، شیب خطهای مماس بر منحنی در نقاط ۳ و ۴ را با هم مقایسه کنید.
ث) با محاسبه و صحت حدس خود را بررسی نمایید.
جواب گامبهگام
گام ۱ (الف): با روش اول، و . پس
همچنین و . پس
گام ۲ (ب): به همین روش برای هر به دست میآید . برای مثال و . نقاط و روی منحنی، مشتقهایی قرینه دارند. هر دو نقطهای که نسبت به محور تقارن قرینه باشند (مثلاً ۲ و ۸) همین ویژگی را دارند. پاسخهای دیگر هم درست است.
گام ۳ (پ): نمودار یک سهمی با رأس در است. در نقاط سمت چپ رأس () منحنی صعودی است و خط مماس شیب مثبت دارد، پس مشتق مثبت است. در نقاط سمت راست رأس () منحنی نزولی است و مشتق منفی است. در رأس مماس افقی است و مشتق صفر است.
گام ۴ (ت): نقطهٔ ۴ به رأس نزدیکتر است و منحنی آنجا به افقی شدن نزدیکتر است. پس شیب مماس در بیشتر از شیب مماس در است و هر دو مثبتاند.
گام ۵ (ث): با روش دوم:
چون است، حدس ما درست بود.
جواب نهایی
الف) و
ب) برای مثال نقاط با و (مشتقها و )؛ هر دو نقطهٔ قرینه نسبت به پاسخ است.
پ) برای مشتق مثبت است و برای مشتق منفی است (در صفر است).
ت) شیب مماس در بیشتر از شیب مماس در است.
ث) و که حدس را تأیید میکند.