۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۲۷ ریاضی دوازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۱ تمرین صفحهٔ ۲۷ کتاب ریاضی ۳.

  • ریاضی ۳
  • فصل ۱: تابع
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس

ضابطۀ تابع وارون توابع زیر را در صورت وجود به‌دست آورید. دامنه و برد هر تابع و وارون آن را با استفاده از نمودار مشخص کنید.

الف) f(x)=−12x+3f(x) = -\frac{1}{2}x + 3

ب) g(x)=1+x−2g(x) = 1 + \sqrt{x-2}

پ) h(x)=x2+1h(x) = x^2 + 1

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (الف): تابع f(x)=−12x+3f(x)=-\frac12x+3 خطی با شیب غیرصفر است، پس یک‌به‌یک و وارون‌پذیر است. در y=−12x+3y=-\frac12x+3 مقدار xx را برحسب yy می‌نویسیم:

12x=3−y⇒x=6−2y⇒f−1(x)=6−2x\frac12x=3-y \Rightarrow x=6-2y \Rightarrow f^{-1}(x)=6-2x

نمودار ff خطی است که از نقاط (0,3)(0,3) و (6,0)(6,0) می‌گذرد. نمودار f−1f^{-1} قرینۀ آن نسبت به خط y=xy=x است و از نقاط (3,0)(3,0) و (0,6)(0,6) می‌گذرد. دامنه و برد هر دو تابع R\mathbb{R} است.

گام ۲ (ب): تابع g(x)=1+x−2g(x)=1+\sqrt{x-2} یک‌به‌یک است. باید x−2≥0x-2\ge0 باشد، پس Dg=[2,+∞)D_g=[2,+\infty). چون x−2≥0\sqrt{x-2}\ge 0 است، Rg=[1,+∞)R_g=[1,+\infty). نمودار gg از نقطۀ (2,1)(2,1) شروع می‌شود و از (3,2)(3,2) و (6,3)(6,3) می‌گذرد.

گام ۳ (ب، ضابطۀ وارون):

y=1+x−2⇒y−1=x−2⇒(y−1)2=x−2⇒x=(y−1)2+2y=1+\sqrt{x-2}\Rightarrow y-1=\sqrt{x-2}\Rightarrow (y-1)^2=x-2\Rightarrow x=(y-1)^2+2

پس g−1(x)=(x−1)2+2g^{-1}(x)=(x-1)^2+2. دامنۀ وارون برابر برد gg و برد وارون برابر دامنۀ gg است:

Dg−1=[1,+∞),Rg−1=[2,+∞)D_{g^{-1}}=[1,+\infty),\qquad R_{g^{-1}}=[2,+\infty)

نمودار g−1g^{-1} قرینۀ نمودار gg نسبت به y=xy=x است. از نقطۀ (1,2)(1,2) شروع می‌شود و از (2,3)(2,3) و (3,6)(3,6) می‌گذرد.

گام ۴ (پ): h(x)=x2+1h(x)=x^2+1 روی R\mathbb{R} یک‌به‌یک نیست، چون h(1)=h(−1)=2h(1)=h(-1)=2 است (هر خط افقی y=cy=c با c>1c>1 نمودار را در دو نقطه قطع می‌کند). پس وارون ندارد. دامنه و برد آن Dh=RD_h=\mathbb{R} و Rh=[1,+∞)R_h=[1,+\infty) است.

گام ۵ (پ، محدود کردن دامنه): اگر دامنه را به [0,+∞)[0,+\infty) محدود کنیم، تابع یک‌به‌یک می‌شود. از y=x2+1y=x^2+1 داریم x=y−1x=\sqrt{y-1}، پس h−1(x)=x−1h^{-1}(x)=\sqrt{x-1} با Dh−1=[1,+∞)D_{h^{-1}}=[1,+\infty) و Rh−1=[0,+∞)R_{h^{-1}}=[0,+\infty).

جواب نهایی

الف) f−1(x)=6−2xf^{-1}(x)=6-2x؛ دامنه و برد ff و f−1f^{-1} هر دو R\mathbb{R}
ب) g−1(x)=(x−1)2+2g^{-1}(x)=(x-1)^2+2؛ Dg=[2,+∞)D_g=[2,+\infty)، Rg=[1,+∞)R_g=[1,+\infty)، Dg−1=[1,+∞)D_{g^{-1}}=[1,+\infty)، Rg−1=[2,+∞)R_{g^{-1}}=[2,+\infty)
پ) hh یک‌به‌یک نیست و وارون ندارد (Dh=RD_h=\mathbb{R}، Rh=[1,+∞)R_h=[1,+\infty))؛ با محدود کردن دامنه به x≥0x\ge0 داریم h−1(x)=x−1h^{-1}(x)=\sqrt{x-1}

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۲۷ ریاضی دوازدهم تجربی