۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۲۹ ریاضی دوازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۲ تمرین صفحهٔ ۱۲۹ کتاب ریاضی ۳.

  • ریاضی ۳
  • فصل ۶: هندسه
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت، سؤال ۱

بیضی مقابل را در نظر بگیرید. اندازۀ پاره‌خط‌های OAOA، OBOB و OFOF را به‌ترتیب با aa، bb و cc نمایش داده‌ایم. می‌دانیم که مجموع فواصل هر نقطه از بیضی، از دو کانون بیضی مقداری ثابت است.

[شکل: بیضی با نامگذاری نقاط A,A′,B,B′,F,F′A, A', B, B', F, F' و اندازه‌های a,b,ca, b, c]

می‌خواهیم نشان دهیم قطر بزرگ بیضی طولی برابر با همین مقدار ثابت دارد.
در رسم بیضی، حالتی را در نظر بگیرید که نوک مداد روی نقطۀ AA قرار دارد. در این صورت:

AF+AF′=AF+(AF+FF′)=2AF+FF′=مقدار ثابت(1)AF + AF' = AF + (AF + FF') = 2AF + FF' = \text{مقدار ثابت} \qquad (1)

به همین ترتیب فرض کنید نوک مداد روی نقطۀ A′A' قرار دارد. در این صورت داریم:

A′F′+A′F=…………………………⋯=مقدار ثابت(2)A'F' + A'F = \dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots = \text{مقدار ثابت} \qquad (2)

از مقایسۀ رابطۀ (۱) و (۲) و برابری سمت چپ دو رابطه داریم: ⋯=AF′\dots = AF'
پس:

AF+AF′=⋯+AF′=⋯=مقدار ثابتAF + AF' = \dots + AF' = \dots = \text{مقدار ثابت}

بنابراین:
مجموع فواصل هر نقطه از بیضی، از دو کانون آن، مقدار ثابتی است که برابر است با طول قطر بزرگ بیضی.

سؤال: با توجه به تساوی AF=A′F′AF = A'F' نشان دهید که مرکز بیضی قطر بزرگ آن را نصف می‌کند و از آن نتیجه بگیرید طول قطر بزرگ بیضی برابر 2a2a است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: ترتیب نقاط روی قطر بزرگ A,F,O,F′,A′A, F, O, F', A' است. وقتی مداد روی A′A' است، مانند حالت اول A′F=A′F′+F′FA'F = A'F' + F'F است. پس

A′F′+A′F=A′F′+(A′F′+FF′)=2A′F′+FF′=مقدار ثابت(2)A'F' + A'F = A'F' + (A'F' + FF') = 2A'F' + FF' = \text{مقدار ثابت}\qquad(2)

گام ۲: سمت چپ دو رابطۀ (۱) و (۲) برابر مقدار ثابتی است. پس 2AF+FF′=2A′F′+FF′2AF + FF' = 2A'F' + FF' و در نتیجه AF=A′F′AF = A'F'. حالا

A′F=A′F′+FF′=AF+FF′=AF′A'F = A'F' + FF' = AF + FF' = AF'

یعنی A′F=AF′A'F = AF'.

گام ۳: با جایگذاری AF′AF' به‌جای A′FA'F داریم:

AF+AF′=AF+A′F=AA′=مقدار ثابتAF + AF' = AF + A'F = AA' = \text{مقدار ثابت}

پس مجموع فواصل هر نقطۀ بیضی از دو کانون برابر طول قطر بزرگ AA′AA' است.

گام ۴ (سؤال): OO وسط FF′FF' است، پس OF=OF′OF = OF'. با توجه به AF=A′F′AF = A'F' داریم:

AO=AF+FO=A′F′+F′O=A′OAO = AF + FO = A'F' + F'O = A'O

پس OO وسط AA′AA' است، یعنی مرکز بیضی قطر بزرگ را نصف می‌کند.

گام ۵: چون OA=aOA = a و OA′=OAOA' = OA، پس AA′=2aAA' = 2a. بنابراین مقدار ثابت MF+MF′MF + MF' برابر 2a2a است.

جواب نهایی

1) A′F′+A′F=A′F′+(A′F′+FF′)=2A′F′+FF′A'F'+A'F = A'F'+(A'F'+FF') = 2A'F'+FF'؛ جای خالی: A′F=AF′A'F = AF'؛ AF+AF′=AF+A′F=AA′AF+AF' = AF + A'F = AA'؛ مرکز بیضی وسط قطر بزرگ است و AA′=2aAA' = 2a، پس مجموع فواصل هر نقطه از دو کانون برابر 2a2a است.

فعالیت، سؤال ۲

حال قصد داریم رابطۀ بین aa، bb و cc را پیدا کنیم.
الف) نقطۀ BB را مطابق شکل روی بیضی در نظر بگیرید. می‌دانیم این نقطه روی عمود منصف پاره‌خط FF′FF' است. (چرا؟)

[شکل: بیضی و نقطۀ BB]
ب) به کمک قسمت قبلی فعالیت، اندازۀ BFBF را پیدا کنید.

پ) چه رابطه‌ای بین aa، bb و cc وجود دارد؟

ت) آیا مرکز بیضی قطر کوچک را هم نصف می‌کند؟ چرا؟

بنابراین:
اگر در یک بیضی، اندازۀ نیم قطر بزرگ را aa، اندازۀ نیم قطر کوچک را bb و نصف فاصلۀ کانونی بیضی را cc بنامیم، آنگاه ……………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (الف): قطر کوچک BB′BB' در مرکز OO بر AA′AA' عمود است و OO وسط FF′FF' است. پس خط BB′BB' همان عمودمنصف FF′FF' است. نقطۀ BB روی این خط قرار دارد و هر نقطه روی عمودمنصف پاره‌خط از دو سر آن به یک فاصله است. بنابراین BF=BF′BF=BF'.

گام ۲ (ب): مجموع فواصل هر نقطۀ بیضی از دو کانون برابر طول قطر بزرگ، یعنی 2a2a است. برای نقطۀ BB داریم:

BF+BF′=2aBF+BF'=2a

چون BF=BF′BF=BF'، پس 2BF=2a2BF=2a و در نتیجه BF=aBF=a.

گام ۳ (پ): مثلث BOFBOF در OO قائمه است و OB=bOB=b، OF=cOF=c و وتر BF=aBF=a. طبق قضیۀ فیثاغورس:

a2=b2+c2a^2=b^2+c^2

گام ۴ (ت): B′B' نیز روی بیضی و روی عمودمنصف FF′FF' است. مثل قبل B′F=aB'F=a. در مثلث قائم‌الزاویۀ B′OFB'OF داریم OB′=a2−c2OB'=\sqrt{a^2-c^2}. از قسمت قبل OB=a2−c2OB=\sqrt{a^2-c^2}، پس OB′=OB=bOB'=OB=b. بنابراین مرکز بیضی قطر کوچک را نیز نصف می‌کند و طول قطر کوچک 2b2b است.

گام ۵ (جمع‌بندی): در بیضی با نیم‌قطر بزرگ aa، نیم‌قطر کوچک bb و نصف فاصلۀ کانونی cc رابطۀ a2=b2+c2a^2=b^2+c^2 برقرار است.

جواب نهایی

الف) BB′BB' عمودمنصف FF′FF' است، پس BB از FF و F′F' هم‌فاصله است: BF=BF′BF=BF'.
ب) BF=aBF=a
پ) a2=b2+c2a^2=b^2+c^2
ت) بله؛ OB′=OB=bOB'=OB=b و مرکز بیضی قطر کوچک را نصف می‌کند.
رابطۀ پایانی: a2=b2+c2a^2=b^2+c^2

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۲۹ ریاضی دوازدهم تجربی