۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۰۰ ریاضی دوازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۵ تمرین صفحهٔ ۱۰۰ کتاب ریاضی ۳؛ ۱ بخش دیگر این صفحه هنوز جوابِ بررسی‌شده ندارد.

  • ریاضی ۳
  • فصل ۴: مشتق
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

تمرین ۳

ادامه از صفحهٔ ۹۹

نمودار روبه‌رو نمایش میزان فروش تعداد نوعی کالا (NN) پس از صرف tt میلیون تومان هزینه برای تبلیغ است.

[شکل: نمودار میزان فروش NN برحسب هزینه tt (میلیون تومان)]

الف) آهنگ تغییر NN برحسب tt را وقتی tt از ∘\circ تا ۱، ۱ تا ۲، ۲ تا ۳ و ۳ تا ۴ تغییر می‌کند به‌دست آورید.

ب) به نظر شما چرا آهنگ تغییرات، وقتی که مقادیر tt افزایش می‌یابند، در حال کاهش است؟

جواب این بخش هنوز بررسی نشده و این‌جا نیامده است. «حل با عکس» آن را گام‌به‌گام حل می‌کند.

تمرین ۴

ادامه از صفحهٔ ۹۹

معادله حرکت متحرکی به‌صورت f(t)=t2−t+10f(t)=t^2-t+10 برحسب متر در بازه زمانی [∘,5][\circ, 5] (tt برحسب ثانیه) داده شده است. در کدام لحظه سرعت لحظه‌ای با سرعت متوسط در بازه زمانی [∘,5][\circ, 5] با هم برابرند؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: سرعت متوسط در بازه [0,5][0,5] برابر است با f(5)−f(0)5−0\dfrac{f(5)-f(0)}{5-0}.

گام ۲: مقدارها را حساب می‌کنیم: f(5)=25−5+10=30f(5)=25-5+10=30 و f(0)=10f(0)=10. پس

30−105=4 m/s\frac{30-10}{5}=4\ \mathrm{m/s}

گام ۳: سرعت لحظه‌ای همان مشتق است: f′(t)=2t−1f'(t)=2t-1.

گام ۴: سرعت لحظه‌ای را برابر سرعت متوسط قرار می‌دهیم:

2t−1=4⇒t=52=2/52t-1=4\Rightarrow t=\frac{5}{2}=2/5

گام ۵: این لحظه در بازه [0,5][0,5] قرار دارد، پس قابل قبول است.

جواب نهایی

در لحظه t=2/5t=2/5 ثانیه، سرعت لحظه‌ای با سرعت متوسط (4 m/s4\ \mathrm{m/s}) برابر است.

تمرین ۵

ادامه از صفحهٔ ۹۹

توپی از یک پل به ارتفاع ۱۱ متر به هوا پرتاب می‌شود.
f(t)f(t) نشان‌دهنده فاصله توپ از سطح زمین در زمان tt است.
برخی از مقادیر f(t)f(t) در جدول روبه‌رو نمایش داده شده است.

tt ثانیه∘\circ∘/1\circ/1∘/2\circ/2∘/3\circ/3∘/4\circ/4∘/5\circ/5∘/6\circ/6
f(t)f(t) متر۱۱۱۲/۴۱۳/۸۱۵/۱۱۶/۳۱۷/۴۱۸/۴

بر اساس جدول کدام‌یک از مقادیر زیر می‌تواند سرعت توپ را هنگامی که در ارتفاع نظیر زمان ∘/4\circ/4 ثانیه، است نشان دهد؟
الف) 1/23m/s1/23\mathrm{m/s}
ب) 14/91m/s14/91\mathrm{m/s}
پ) 11/5m/s11/5\mathrm{m/s}
ت) 16/03m/s16/03\mathrm{m/s}

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: سرعت لحظه‌ای در t=0/4t=0/4 را می‌توان با سرعت متوسط در بازه‌های کوچک اطراف 0/40/4 تقریب زد.

گام ۲: سرعت متوسط در بازه بعد از 0/40/4:

f(0/5)−f(0/4)0/5−0/4=17/4−16/30/1=11 m/s\frac{f(0/5)-f(0/4)}{0/5-0/4}=\frac{17/4-16/3}{0/1}=11\ \mathrm{m/s}

گام ۳: سرعت متوسط در بازه قبل از 0/40/4:

f(0/4)−f(0/3)0/4−0/3=16/3−15/10/1=12 m/s\frac{f(0/4)-f(0/3)}{0/4-0/3}=\frac{16/3-15/1}{0/1}=12\ \mathrm{m/s}

گام ۴: سرعت لحظه‌ای بین این دو مقدار، یعنی بین ۱۱ و ۱۲ است. بازه متقارن [0/3, 0/5][0/3,\,0/5] تقریب بهتری می‌دهد:

f(0/5)−f(0/3)0/2=17/4−15/10/2=11/5 m/s\frac{f(0/5)-f(0/3)}{0/2}=\frac{17/4-15/1}{0/2}=11/5\ \mathrm{m/s}

گام ۵: از بین گزینه‌ها فقط 11/511/5 در این محدوده است و بقیه گزینه‌ها (۱/۲۳، ۱۴/۹۱، ۱۶/۰۳) با آن سازگار نیستند.

جواب نهایی

پ) 11/5 m/s11/5\ \mathrm{m/s}

تمرین ۶

ادامه از صفحهٔ ۹۹

کدام‌یک از عبارات زیر درست و کدام‌یک نادرست است:
الف) آهنگ تغییر متوسط تابعی مانند ff در بازه [∘,1][\circ, 1] همیشه کمتر از شیب آن منحنی در نقطه است.
ب) اگر تابعی صعودی باشد، آهنگ تغییر متوسط آن، همواره صعودی است.
پ) تابعی وجود ندارد که برای آن هم f′(a)=∘f'(a)=\circ و هم f(a)=∘f(a)=\circ

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: عبارت (الف) نادرست است. برای مثال f(x)=x2f(x)=x^2 را در نظر می‌گیریم. آهنگ تغییر متوسط در [0,1][0,1] برابر است با

f(1)−f(0)1−0=1\frac{f(1)-f(0)}{1-0}=1

شیب منحنی در نقطه‌ای با x=0x=0 برابر f′(0)=0f'(0)=0 است. پس آهنگ تغییر متوسط از شیب در آن نقطه کمتر نیست، بلکه بیشتر است. برای تابع خطی هم این دو با هم برابرند. بنابراین «همیشه کمتر» نادرست است.

گام ۲: عبارت (ب) نادرست است. تابع صعودی آهنگ تغییر متوسط مثبت (یا نامنفی) دارد، ولی لازم نیست خود آهنگ تغییر متوسط صعودی باشد. برای مثال f(x)=xf(x)=\sqrt{x} صعودی است، اما آهنگ تغییر متوسط آن در [0,1][0,1] برابر 11 و در [0,4][0,4] برابر 24=0/5\frac{2}{4}=0/5 است. این مقدار کاهش یافته است.

گام ۳: عبارت (پ) نادرست است. تابع f(x)=x2f(x)=x^2 را در a=0a=0 در نظر می‌گیریم. داریم f(0)=0f(0)=0 و f′(x)=2xf'(x)=2x، پس f′(0)=0f'(0)=0. بنابراین تابعی با هر دو ویژگی وجود دارد.

جواب نهایی

الف) نادرست
ب) نادرست
پ) نادرست

تمرین ۷

ادامه از صفحهٔ ۹۹

یک توده باکتری پس از tt ساعت دارای جرم m(t)=t+2t2m(t)=\sqrt{t}+2t^2 گرم است.
الف) جرم این توده باکتری در بازه زمانی 3≤t≤43 \le t \le 4 چند گرم افزایش می‌یابد؟
ب) آهنگ رشد جرم توده باکتری در لحظه t=3t=3 چقدر است؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در بخش الف، افزایش جرم برابر است با m(4)−m(3)m(4)-m(3).

گام ۲: مقدارها را حساب می‌کنیم:

m(4)=4+2×16=2+32=34m(4)=\sqrt{4}+2\times 16=2+32=34
m(3)=3+2×9=3+18m(3)=\sqrt{3}+2\times 9=\sqrt{3}+18

گام ۳: تفاضل را می‌گیریم:

m(4)−m(3)=34−18−3=16−3≈14/27m(4)-m(3)=34-18-\sqrt{3}=16-\sqrt{3}\approx 14/27

گام ۴: در بخش ب، آهنگ رشد لحظه‌ای همان مشتق است. با مشتق‌گیری داریم:

m′(t)=12t+4tm'(t)=\frac{1}{2\sqrt{t}}+4t

گام ۵: در t=3t=3 مقدار مشتق را می‌یابیم:

m′(3)=123+12=36+12≈12/29m'(3)=\frac{1}{2\sqrt{3}}+12=\frac{\sqrt{3}}{6}+12\approx 12/29

جواب نهایی

الف) 16−3≈14/2716-\sqrt{3}\approx 14/27 گرم
ب) 12+36≈12/2912+\frac{\sqrt{3}}{6}\approx 12/29 گرم بر ساعت

تمرین ۸

ادامه از صفحهٔ ۹۹

گنجایش ظرفی ۴۰ لیتر مایع است. در لحظه t=∘t=\circ سوراخی در ظرف ایجاد می‌شود. اگر حجم مایع باقی‌مانده در ظرف پس از tt ثانیه از رابطه V(t)=4∘(1−t1∘∘)2V(t)=4\circ(1-\frac{t}{1\circ\circ})^2 به‌دست آید:
الف) آهنگ تغییر متوسط حجم مایع در بازه زمانی [∘,1][\circ, 1] چقدر است؟
ب) در چه زمانی، آهنگ تغییر لحظه‌ای حجم برابر آهنگ تغییر متوسط آن در بازه [∘,1∘∘][\circ, 1\circ\circ] می‌شود؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: آهنگ تغییر متوسط در بازه [a,b][a,b] برابر V(b)−V(a)b−a\dfrac{V(b)-V(a)}{b-a} است. برای بازهٔ [0,1][0,1] مقدار تابع را در دو سر بازه حساب می‌کنیم:

V(0)=40,V(1)=40(0/99)2=40×0/9801=39/204V(0)=40,\qquad V(1)=40(0/99)^2=40\times0/9801=39/204

گام ۲(الف):

V(1)−V(0)1−0=39/204−40=−0/796 لیتر بر ثانیه\frac{V(1)-V(0)}{1-0}=39/204-40=-0/796\ \text{لیتر بر ثانیه}

علامت منفی یعنی حجم مایع در حال کم شدن است.

گام ۳: برای قسمت (ب) ابتدا آهنگ تغییر متوسط در بازهٔ [0,100][0,100] را می‌یابیم. چون V(100)=40(1−1)2=0V(100)=40(1-1)^2=0 است:

V(100)−V(0)100−0=0−40100=−0/4\frac{V(100)-V(0)}{100-0}=\frac{0-40}{100}=-0/4

گام ۴: مشتق تابع را با قاعدهٔ مشتق توان و زنجیره‌ای می‌گیریم:

V′(t)=40×2(1−t100)×(−1100)=−0/8(1−t100)V'(t)=40\times2\left(1-\frac{t}{100}\right)\times\left(-\frac1{100}\right)=-0/8\left(1-\frac{t}{100}\right)

گام ۵ (ب): آهنگ تغییر لحظه‌ای را برابر آهنگ تغییر متوسط قرار می‌دهیم:

−0/8(1−t100)=−0/4 ⇒ 1−t100=0/5 ⇒ t=50-0/8\left(1-\frac{t}{100}\right)=-0/4\ \Rightarrow\ 1-\frac{t}{100}=0/5\ \Rightarrow\ t=50

این مقدار در بازهٔ [0,100][0,100] قرار دارد، پس قابل قبول است.

جواب نهایی

الف) −0/796-0/796 لیتر بر ثانیه (حجم مایع با این آهنگ کم می‌شود)
ب) t=50t=50 ثانیه

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۰۰ ریاضی دوازدهم تجربی