۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۶ حسابان یازدهم

جواب گام‌به‌گام ۲ تمرین صفحهٔ ۶ کتاب حسابان ۱.

  • حسابان ۱
  • فصل ۱: جبر و معادله
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۹ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس

در داستان مخترع شطرنج اگر در خانهٔ اول یک دانه گندم و در خانهٔ دوم دو دانه گندم و به همین صورت در هر خانه دو برابر خانهٔ قبلی گندم قرار دهیم و اگر هر دانه گندم را یک گرم در نظر بگیریم:

الف) این جایزه چند گرم می‌شود؟۱

ب) نشان دهید جایزهٔ او بیش از ۱۰۰۰ میلیارد تُن خواهد شد.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تعداد دانه‌ها در خانه‌ها دنبالهٔ هندسی 1,2,4,…1,2,4,\ldots با جملهٔ اول a=1a=1، قدرنسبت r=2r=2 و ۶۴ جمله است.

گام ۲: الف) مجموع ۶۴ جملهٔ اول را حساب می‌کنیم:

S64=1×264−12−1=264−1S_{64}=1\times\frac{2^{64}-1}{2-1}=2^{64}-1

هر دانه یک گرم است، پس جایزه 264−12^{64}-1 گرم است. این عدد همان 1844674407370955161518446744073709551615 است که بیرونی به دست آورده است.

گام ۳: ب) واحدها را تبدیل می‌کنیم. هر تُن برابر 10001000 کیلوگرم، یعنی 10610^6 گرم است. پس ۱۰۰۰ میلیارد تُن برابر است با:

1012×106=1018 گرم10^{12}\times10^{6}=10^{18}\ \text{گرم}

گام ۴: مقدار جایزه را با 101810^{18} مقایسه می‌کنیم. چون 210=1024>10002^{10}=1024>1000 است:

264=(210)6×24>(103)6×16=16×10182^{64}=(2^{10})^6\times2^4>(10^3)^6\times16=16\times10^{18}

پس 264−1>15×1018>10182^{64}-1>15\times10^{18}>10^{18} گرم. بنابراین جایزه بیش از ۱۰۰۰ میلیارد تُن است. در واقع حدود 1/8×10131/8\times10^{13} تُن، یعنی نزدیک به ۱۸۴۰۰ میلیارد تُن است.

جواب نهایی

الف) 264−1≈1/84×10192^{64}-1\approx 1/84\times10^{19} گرم
ب) 264−1>16×1018−1>10182^{64}-1>16\times10^{18}-1>10^{18} گرم =1012=10^{12} تُن، یعنی بیش از ۱۰۰۰ میلیارد تُن

تمرین

۱ الف) به کمک شکل روبه‌رو حاصل عبارت زیر را به‌دست آورید.

[شکل]

1+3+5+⋯+(2n−1)=1+3+5+\cdots+(2n-1)=

ب) اکنون با استفاده از فرمول درستی جواب خود در قسمت الف را بررسی کنید.

۲ مجموع همهٔ اعداد طبیعی سه رقمی که مضرب شش هستند چقدر می‌شود؟

۳ در دنبالهٔ حسابی 5,8,11,…5, 8, 11, \ldots حداقل چند جملهٔ آن را با هم جمع کنیم تا حاصل آن از ۴۹۳ بیشتر شود؟

۴ در ۲۰ جملهٔ اول یک دنبالهٔ حسابی مجموع جملات شماره‌های فرد ۱۳۵ و مجموع جملات شماره‌های زوج ۱۵۰ می‌باشد. جملهٔ اول و قدر نسبت دنباله را مشخص کنید.

۵ جملهٔ عمومی یک دنباله به‌صورت an=2n−1a_n=2^{n-1} است. چند جمله از این دنباله را با هم جمع کنیم تا مجموع آنها برابر ۲۵۵ شود؟

۶ طول ضلع مربعی یک متر است. ابتدا نیمی از مساحت مربع را رنگ می‌کنیم. سپس نیمی از مساحت باقی‌مانده را و به همین ترتیب در هر مرحله نیمی از مساحت باقی‌ماندهٔ از قبل را رنگ می‌کنیم. پس از دست کم چند مرحله حداقل ۹۹ درصد سطح مربع رنگ شده است؟

۷ برای عدد حقیقی aa (a≠1a\neq 1) و عدد طبیعی nn؛

الف) حاصل عبارت زیر را به‌دست آورید.

1+a+a2+⋯+an−11+a+a^2+\cdots+a^{n-1}

ب) با استفاده از قسمت الف نتیجه بگیرید که:

an−1=(a−1)(an−1+⋯+a2+a+1)a^n-1=(a-1)(a^{n-1}+\cdots+a^2+a+1)

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (تمرین ۱): الف) شکل معمولاً مربعی از نقطه‌هاست که هر لایهٔ L‌شکل آن 1،3،5،…،(2n−1)1، 3، 5، \ldots، (2n-1) نقطه دارد. روی هم، یک مربع n×nn\times n ساخته می‌شود، پس 1+3+5+⋯+(2n−1)=n21+3+5+\cdots+(2n-1)=n^2.
ب) دنبالهٔ حسابی با a1=1a_1=1 و d=2d=2 است، پس Sn=n2(1+(2n−1))=n2×2n=n2S_n=\frac{n}{2}\left(1+(2n-1)\right)=\frac{n}{2}\times 2n=n^2. این با جواب الف یکی است.

گام ۲ (تمرین ۲): کوچک‌ترین مضرب سه‌رقمی ۶ عدد 102102 و بزرگ‌ترین آن 996996 است. تعداد جمله‌ها 996−1026+1=150\frac{996-102}{6}+1=150 است. پس S=1502(102+996)=75×1098=82350S=\frac{150}{2}(102+996)=75\times1098=82350.

گام ۳ (تمرین ۳): a1=5a_1=5 و d=3d=3 است، پس Sn=n2(10+3(n−1))=n(3n+7)2S_n=\frac{n}{2}\left(10+3(n-1)\right)=\frac{n(3n+7)}{2}. باید 3n2+7n>9863n^2+7n>986 باشد. برای n=17n=17 داریم 3(289)+119=9863(289)+119=986، یعنی S17=493S_{17}=493 که بیشتر از ۴۹۳ نیست. برای n=18n=18 داریم S18=18×612=549>493S_{18}=\frac{18\times61}{2}=549>493.

گام ۴ (تمرین ۴): جملات زوج a2,a4,…,a20a_2, a_4, \ldots, a_{20} هستند و هر کدام dd بیشتر از جملهٔ فرد قبل از خود است. پس 150−135=10d150-135=10d و d=1.5d=1.5. مجموع ۱۰ جملهٔ فرد =5(a1+a19)=5(2a1+18d)=135=5(a_1+a_{19})=5(2a_1+18d)=135 است، پس 2a1+27=272a_1+27=27 و a1=0a_1=0. بررسی: مجموع جملات زوج =5(2a2+18d)=5(3+27)=150=5(2a_2+18d)=5(3+27)=150 ✓.

گام ۵ (تمرین ۵ و ۶):
۵) دنبالهٔ هندسی با a1=1a_1=1 و r=2r=2 است، پس Sn=2n−12−1=2n−1=255S_n=\frac{2^n-1}{2-1}=2^n-1=255. در نتیجه 2n=2562^n=256 و n=8n=8.
۶) پس از nn مرحله، مساحت رنگ‌نشده (12)n\left(\frac12\right)^n است و مساحت رنگ‌شده 1−(12)n1-\left(\frac12\right)^n است. باید 1−(12)n≥0/991-\left(\frac12\right)^n\ge0/99 باشد، یعنی 2n≥1002^n\ge100. چون 26=64<1002^6=64<100 و 27=128≥1002^7=128\ge100، پس n=7n=7.

گام ۶ (تمرین ۷):
الف) این مجموع جملات دنبالهٔ هندسی با جملهٔ اول 11 و قدرنسبت aa است: 1+a+⋯+an−1=1−an1−a=an−1a−11+a+\cdots+a^{n-1}=\frac{1-a^n}{1-a}=\frac{a^n-1}{a-1}.
ب) دو طرف تساوی الف را در (a−1)(a-1) ضرب می‌کنیم: an−1=(a−1)(an−1+⋯+a2+a+1)a^n-1=(a-1)(a^{n-1}+\cdots+a^2+a+1).

جواب نهایی

1) الف) n2n^2؛ ب) طبق فرمول مجموع جملات دنبالهٔ حسابی نیز Sn=n2S_n=n^2 می‌شود.
2) 8235082350
3) 1818 جمله
4) a1=0a_1=0 و d=32d=\frac32
5) n=8n=8
6) حداقل 77 مرحله
7) الف) an−1a−1\frac{a^n-1}{a-1}؛ ب) با ضرب دو طرف در (a−1)(a-1) اتحاد خواسته‌شده به‌دست می‌آید.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۶ حسابان یازدهم