۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۵۱ حسابان یازدهم

جواب گام‌به‌گام ۱ تمرین صفحهٔ ۱۵۱ کتاب حسابان ۱.

  • حسابان ۱
  • فصل ۵: حد و پیوستگی
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۹ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

تمرین

۱ با رسم نمودار توابع زیر، نقاط ناپیوستگی هر تابع را (در صورت وجود) تعیین کنید.

الف) y=∣x−1∣+2y=|x-1|+2

ب) y=x−[x]y=x-[x]

پ) y=[x]+[−x]y=[x]+[-x]

ت) y={x(x−1)x≤1−x+2x>1y=\begin{cases} x(x-1) & x\le 1 \\ -x+2 & x>1 \end{cases}

۲ در توابع زیر مقدار aa را طوری تعیین کنید که هر تابع در نقطهٔ x=1x=1 پیوسته باشد.

الف) f(x)={2x−1x<1ax=1−x+2x>1f(x)=\begin{cases} 2x-1 & x<1 \\ a & x=1 \\ -x+2 & x>1 \end{cases}

ب) g(x)={x2+x−2x−1x≠1ax=1g(x)=\begin{cases} \frac{x^2+x-2}{x-1} & x\ne 1 \\ a & x=1 \end{cases}

پ) h(x)={x−1x−10<x<1[x]+ax≥1h(x)=\begin{cases} \frac{\sqrt{x}-1}{x-1} & 0<x<1 \\ [x]+a & x\ge 1 \end{cases}

ت) k(x)=([x]−a)[x]k(x)=([x]-a)[x]

۳ نشان دهید به ازای هیچ مقداری برای aa، توابع زیر در x=0x=0 پیوسته نیستند.

الف) f(x)={xx<0ax=02x+1x>0f(x)=\begin{cases} x & x<0 \\ a & x=0 \\ 2x+1 & x>0 \end{cases}

ب) g(x)={ax∣x∣x≠01x=0g(x)=\begin{cases} \frac{ax}{|x|} & x\ne 0 \\ 1 & x=0 \end{cases}

۴ الف) نمودار یک تابع را رسم کنید طوری که در صفر ناپیوسته باشد ولی در صفر حد داشته باشد.
ب) نمودار یک تابع را رسم کنید طوری که در دو نقطهٔ ۲ و ۳ ناپیوسته باشد و در این نقاط حد نداشته باشد.
پ) ضابطهٔ یک تابع ff را بنویسید طوری که فقط در دو نقطه ناپیوسته باشد.

۵ تابع f(x)=[x]f(x)=[x] در بازهٔ (2,k)(2,k) پیوسته است. حداکثر مقدار kk چقدر است؟

۶ بازهٔ بسته‌ای را ارائه کنید که تابع f(x)=2−3−xf(x)=2-\sqrt{3-x} بر آن بازه پیوسته باشد.

۷ مقدار aa و bb را چنان تعیین کنید که تابع f(x)={1−cos⁡xx2x>0b−1x=0x−2ax<0f(x)=\begin{cases} \frac{1-\cos x}{x^2} & x>0 \\ b-1 & x=0 \\ x-2a & x<0 \end{cases} در x=0x=0 پیوسته باشد.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (تمرین ۱):
الف) نمودار y=∣x−1∣+2y=|x-1|+2 حرف V با رأس (1,2)(1,2) است و بدون پرش رسم می‌شود، پس نقطهٔ ناپیوستگی ندارد.
ب) y=x−[x]y=x-[x] در هر بازهٔ [n,n+1)[n,n+1) پاره‌خطی از ارتفاع 00 تا 11 (بدون رسیدن به 11) است. در هر عدد صحیح پرش دارد، پس در همهٔ اعداد صحیح ناپیوسته است.
پ) برای xx صحیح، [x]+[−x]=0[x]+[-x]=0 و برای xx غیرصحیح، [x]+[−x]=−1[x]+[-x]=-1. پس نمودار خط y=−1y=-1 با نقطه‌های توخالی در اعداد صحیح و نقطه‌های y=0y=0 روی آن‌هاست. تابع در همهٔ اعداد صحیح ناپیوسته است.
ت) در x=1x=1 داریم f(1)=0f(1)=0 و lim⁡x→1−f=0\lim_{x\to1^-}f=0، ولی lim⁡x→1+(−x+2)=1\lim_{x\to1^+}(-x+2)=1. پس فقط در x=1x=1 ناپیوسته است.

گام ۲ (تمرین ۲): شرط پیوستگی این است که حد برابر مقدار تابع باشد.
الف) lim⁡x→1−(2x−1)=1\lim_{x\to1^-}(2x-1)=1 و lim⁡x→1+(−x+2)=1\lim_{x\to1^+}(-x+2)=1، پس a=1a=1.
ب) x2+x−2x−1=(x+2)(x−1)x−1=x+2→3\dfrac{x^2+x-2}{x-1}=\dfrac{(x+2)(x-1)}{x-1}=x+2\to3، پس a=3a=3.
پ) حد از چپ: x−1x−1=1x+1→12\dfrac{\sqrt x-1}{x-1}=\dfrac1{\sqrt x+1}\to\dfrac12. از راست و در خود نقطه: [x]+a=1+a[x]+a=1+a. پس 1+a=121+a=\dfrac12 و a=−12a=-\dfrac12.
ت) برای xx کمی کوچک‌تر از 11 داریم [x]=0[x]=0، پس k(x)=0k(x)=0 و حد چپ برابر 00 است. مقدار تابع و حد راست برابر (1−a)⋅1(1-a)\cdot1 است. پس 1−a=01-a=0 و a=1a=1.

گام ۳ (تمرین ۳):
الف) lim⁡x→0−x=0\lim_{x\to0^-}x=0 ولی lim⁡x→0+(2x+1)=1\lim_{x\to0^+}(2x+1)=1. حد چپ و راست برابر نیستند، پس تابع حد ندارد و به ازای هیچ aa پیوسته نیست.
ب) lim⁡x→0+axx=a\lim_{x\to0^+}\dfrac{ax}{x}=a و lim⁡x→0−ax−x=−a\lim_{x\to0^-}\dfrac{ax}{-x}=-a. اگر a≠0a\ne0 حد وجود ندارد. اگر a=0a=0 حد برابر 00 است، ولی g(0)=1≠0g(0)=1\ne0. پس در هر حالت ناپیوسته است.

گام ۴ (تمرین ۴): پاسخ‌ها نمونه‌اند و پاسخ‌های دیگر هم ممکن است.
الف) f(x)={1x≠00x=0f(x)=\begin{cases}1&x\ne0\\0&x=0\end{cases}. نمودار خط y=1y=1 است که در x=0x=0 نقطهٔ توخالی دارد و نقطهٔ (0,0)(0,0) جدا از آن است. حد در صفر برابر 11 است ولی f(0)=0f(0)=0.
ب) نمودار پله‌ای: y=0y=0 برای x<2x<2، y=1y=1 برای 2≤x<32\le x<3 و y=2y=2 برای x≥3x\ge3. در x=2x=2 و x=3x=3 پرش دارد و حد چپ و راست برابر نیستند.
پ) همان تابع بخش (ب): f(x)={0x<212≤x<32x≥3f(x)=\begin{cases}0&x<2\\1&2\le x<3\\2&x\ge3\end{cases} که فقط در x=2x=2 و x=3x=3 ناپیوسته است.

گام ۵ (تمرین ۵): تابع [x][x] در بازهٔ (2,3)(2,3) ثابت و برابر 22 است و پیوسته است. در x=3x=3 پرش دارد، پس حداکثر k=3k=3 است.

گام ۶ (تمرین ۶): دامنه از 3−x≥03-x\ge0 به دست می‌آید: x≤3x\le3. تابع روی (−∞,3](-\infty,3] پیوسته است، پس مثلاً بازهٔ بستهٔ [0,3][0,3] (یا هر بازهٔ بستهٔ [a,b][a,b] با b≤3b\le3) پاسخ است.

گام ۷ (تمرین ۷):

lim⁡x→0+1−cos⁡xx2=12,lim⁡x→0−(x−2a)=−2a\lim_{x\to0^+}\frac{1-\cos x}{x^2}=\frac12,\qquad \lim_{x\to0^-}(x-2a)=-2a

برای پیوستگی باید b−1=12=−2ab-1=\dfrac12=-2a باشد. پس b=32b=\dfrac32 و a=−14a=-\dfrac14.

جواب نهایی

1) الف) ناپیوستگی ندارد؛ ب) همهٔ اعداد صحیح؛ پ) همهٔ اعداد صحیح؛ ت) x=1x=1
2) الف) a=1a=1؛ ب) a=3a=3؛ پ) a=−12a=-\dfrac12؛ ت) a=1a=1
3) الف) حد چپ 00 و حد راست 11 است، پس پیوسته نیست؛ ب) برای a≠0a\ne0 حد وجود ندارد و برای a=0a=0 حد 0≠g(0)=10\ne g(0)=1 است، پس پیوسته نیست.
4) الف) f(x)=1f(x)=1 برای x≠0x\ne0 و f(0)=0f(0)=0؛ ب) تابع پله‌ای با پرش در 22 و 33؛ پ) همان تابع پله‌ای (نمونه‌ها یکتا نیستند)
5) k=3k=3
6) مثلاً [0,3][0,3]
7) a=−14, b=32a=-\dfrac14,\ b=\dfrac32

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۵۱ حسابان یازدهم