تمرین
۱ با رسم نمودار توابع زیر، نقاط ناپیوستگی هر تابع را (در صورت وجود) تعیین کنید.
الف)
ب)
پ)
ت)
۲ در توابع زیر مقدار را طوری تعیین کنید که هر تابع در نقطهٔ پیوسته باشد.
الف)
ب)
پ)
ت)
۳ نشان دهید به ازای هیچ مقداری برای ، توابع زیر در پیوسته نیستند.
الف)
ب)
۴ الف) نمودار یک تابع را رسم کنید طوری که در صفر ناپیوسته باشد ولی در صفر حد داشته باشد.
ب) نمودار یک تابع را رسم کنید طوری که در دو نقطهٔ ۲ و ۳ ناپیوسته باشد و در این نقاط حد نداشته باشد.
پ) ضابطهٔ یک تابع را بنویسید طوری که فقط در دو نقطه ناپیوسته باشد.
۵ تابع در بازهٔ پیوسته است. حداکثر مقدار چقدر است؟
۶ بازهٔ بستهای را ارائه کنید که تابع بر آن بازه پیوسته باشد.
۷ مقدار و را چنان تعیین کنید که تابع در پیوسته باشد.
جواب گامبهگام
گام ۱ (تمرین ۱):
الف) نمودار حرف V با رأس است و بدون پرش رسم میشود، پس نقطهٔ ناپیوستگی ندارد.
ب) در هر بازهٔ پارهخطی از ارتفاع تا (بدون رسیدن به ) است. در هر عدد صحیح پرش دارد، پس در همهٔ اعداد صحیح ناپیوسته است.
پ) برای صحیح، و برای غیرصحیح، . پس نمودار خط با نقطههای توخالی در اعداد صحیح و نقطههای روی آنهاست. تابع در همهٔ اعداد صحیح ناپیوسته است.
ت) در داریم و ، ولی . پس فقط در ناپیوسته است.
گام ۲ (تمرین ۲): شرط پیوستگی این است که حد برابر مقدار تابع باشد.
الف) و ، پس .
ب) ، پس .
پ) حد از چپ: . از راست و در خود نقطه: . پس و .
ت) برای کمی کوچکتر از داریم ، پس و حد چپ برابر است. مقدار تابع و حد راست برابر است. پس و .
گام ۳ (تمرین ۳):
الف) ولی . حد چپ و راست برابر نیستند، پس تابع حد ندارد و به ازای هیچ پیوسته نیست.
ب) و . اگر حد وجود ندارد. اگر حد برابر است، ولی . پس در هر حالت ناپیوسته است.
گام ۴ (تمرین ۴): پاسخها نمونهاند و پاسخهای دیگر هم ممکن است.
الف) . نمودار خط است که در نقطهٔ توخالی دارد و نقطهٔ جدا از آن است. حد در صفر برابر است ولی .
ب) نمودار پلهای: برای ، برای و برای . در و پرش دارد و حد چپ و راست برابر نیستند.
پ) همان تابع بخش (ب): که فقط در و ناپیوسته است.
گام ۵ (تمرین ۵): تابع در بازهٔ ثابت و برابر است و پیوسته است. در پرش دارد، پس حداکثر است.
گام ۶ (تمرین ۶): دامنه از به دست میآید: . تابع روی پیوسته است، پس مثلاً بازهٔ بستهٔ (یا هر بازهٔ بستهٔ با ) پاسخ است.
گام ۷ (تمرین ۷):
برای پیوستگی باید باشد. پس و .
جواب نهایی
1) الف) ناپیوستگی ندارد؛ ب) همهٔ اعداد صحیح؛ پ) همهٔ اعداد صحیح؛ ت)
2) الف) ؛ ب) ؛ پ) ؛ ت)
3) الف) حد چپ و حد راست است، پس پیوسته نیست؛ ب) برای حد وجود ندارد و برای حد است، پس پیوسته نیست.
4) الف) برای و ؛ ب) تابع پلهای با پرش در و ؛ پ) همان تابع پلهای (نمونهها یکتا نیستند)
5)
6) مثلاً
7)