۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۲۰ حسابان دوازدهم

جواب گام‌به‌گام ۲ تمرین صفحهٔ ۲۰ کتاب حسابان ۲.

  • حسابان ۲
  • فصل ۱: تابع
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت

با اتحادهای زیر از سال‌های قبل، آشنا هستید.

x2−a2=(x−a)(x+a)x^2-a^2=(x-a)(x+a) و x3−a3=(x−a)(x2+ax+a2)x^3-a^3=(x-a)(x^2+ax+a^2)

۱ از تقسیم x4−a4x^4-a^4 بر x−ax-a نشان دهید که:

x4−a4=(x−a)(x3+ax2+a2x+a3)x^4-a^4=(x-a)(x^3+ax^2+a^2x+a^3)

۲ آیا xn−anx^n-a^n (n∈N)(n\in\mathbb{N}) بر x−ax-a بخش‌پذیر است؟

۳ از تقسیم xn−anx^n-a^n بر x−ax-a نشان دهید که xn−anx^n-a^n به صورت زیر تجزیه می‌شود.

xn−an=(x−a)(xn−1+axn−2+a2xn−3+⋯+an−2x+an−1)x^n-a^n=(x-a)(x^{n-1}+ax^{n-2}+a^2x^{n-3}+\cdots+a^{n-2}x+a^{n-1})

۴ چندجمله‌ای‌های x5−1x^5-1 و x6−64x^6-64 را به کمک اتحاد بالا تجزیه کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: x4−a4x^4-a^4 را بر x−ax-a تقسیم می‌کنیم.

  • جملهٔ اول خارج‌قسمت x3x^3 است. از x3(x−a)=x4−ax3x^3(x-a)=x^4-ax^3 باقی‌مانده ax3−a4ax^3-a^4 می‌ماند.
  • جملهٔ بعد ax2ax^2 است. از ax2(x−a)=ax3−a2x2ax^2(x-a)=ax^3-a^2x^2 باقی‌مانده a2x2−a4a^2x^2-a^4 می‌ماند.
  • جملهٔ بعد a2xa^2x است. از a2x(x−a)=a2x2−a3xa^2x(x-a)=a^2x^2-a^3x باقی‌مانده a3x−a4a^3x-a^4 می‌ماند.
  • جملهٔ آخر a3a^3 است. از a3(x−a)=a3x−a4a^3(x-a)=a^3x-a^4 باقی‌مانده 00 می‌شود.

پس خارج‌قسمت x3+ax2+a2x+a3x^3+ax^2+a^2x+a^3 و باقی‌مانده صفر است:

x4−a4=(x−a)(x3+ax2+a2x+a3)x^4-a^4=(x-a)(x^3+ax^2+a^2x+a^3)

گام ۲: طبق قضیهٔ باقی‌مانده، باقی‌مانده تقسیم f(x)=xn−anf(x)=x^n-a^n بر x−ax-a برابر f(a)f(a) است:

f(a)=an−an=0f(a)=a^n-a^n=0

پس xn−anx^n-a^n به ازای هر n∈Nn\in\mathbb{N} بر x−ax-a بخش‌پذیر است.

گام ۳: در تقسیم xn−anx^n-a^n بر x−ax-a همان الگوی گام ۱ ادامه پیدا می‌کند. جمله‌های خارج‌قسمت به ترتیب xn−1, axn−2, a2xn−3,…x^{n-1},\ ax^{n-2},\ a^2x^{n-3},\dots هستند. هر بار توان xx یکی کم و توان aa یکی زیاد می‌شود، تا به an−1a^{n-1} برسیم. در پایان باقی‌مانده صفر است (طبق گام ۲). پس:

xn−an=(x−a)(xn−1+axn−2+a2xn−3+⋯+an−2x+an−1)x^n-a^n=(x-a)(x^{n-1}+ax^{n-2}+a^2x^{n-3}+\cdots+a^{n-2}x+a^{n-1})

گام ۴: برای x5−1x^5-1 قرار می‌دهیم n=5n=5 و a=1a=1:

x5−1=(x−1)(x4+x3+x2+x+1)x^5-1=(x-1)(x^4+x^3+x^2+x+1)

برای x6−64x^6-64 چون 64=2664=2^6، قرار می‌دهیم n=6n=6 و a=2a=2:

x6−64=(x−2)(x5+2x4+4x3+8x2+16x+32)x^6-64=(x-2)(x^5+2x^4+4x^3+8x^2+16x+32)

جواب نهایی

1) x4−a4=(x−a)(x3+ax2+a2x+a3)x^4-a^4=(x-a)(x^3+ax^2+a^2x+a^3) و باقی‌مانده صفر است.
2) بله، چون باقی‌مانده f(a)=an−an=0f(a)=a^n-a^n=0 است.
3) xn−an=(x−a)(xn−1+axn−2+⋯+an−2x+an−1)x^n-a^n=(x-a)(x^{n-1}+ax^{n-2}+\cdots+a^{n-2}x+a^{n-1})
4) x5−1=(x−1)(x4+x3+x2+x+1)x^5-1=(x-1)(x^4+x^3+x^2+x+1) و x6−64=(x−2)(x5+2x4+4x3+8x2+16x+32)x^6-64=(x-2)(x^5+2x^4+4x^3+8x^2+16x+32)

کار در کلاس

۱ در اتحاد بالا، اگر nn فرد باشد، با تغییر aa به −a-a اتحاد زیر را نتیجه بگیرید.

xn+an=(x+a)(xn−1−axn−2+a2xn−3−⋯−an−2x+an−1)x^n+a^n=(x+a)(x^{n-1}-ax^{n-2}+a^2x^{n-3}-\cdots-a^{n-2}x+a^{n-1})

به کمک این اتحاد، چندجمله‌ای x5+1x^5+1 را تجزیه کنید.

۲ در فعالیت بالا، اگر nn زوج باشد، با تغییر aa به −a-a اتحاد زیر را نتیجه بگیرید.

xn−an=(x+a)(xn−1−axn−2+a2xn−3−⋯+an−2x−an−1)x^n-a^n=(x+a)(x^{n-1}-ax^{n-2}+a^2x^{n-3}-\cdots+a^{n-2}x-a^{n-1})

به کمک این اتحاد، چندجمله‌ای x4−16x^4-16 را طوری تجزیه کنید که x+2x+2 یک عامل آن باشد.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (۱، اثبات): در اتحاد xn−an=(x−a)(xn−1+axn−2+⋯+an−1)x^n-a^n=(x-a)(x^{n-1}+ax^{n-2}+\cdots+a^{n-1}) به جای aa مقدار −a-a را می‌گذاریم. چون nn فرد است، (−a)n=−an(-a)^n=-a^n و سمت چپ می‌شود xn+anx^n+a^n. در سمت راست، x−(−a)=x+ax-(-a)=x+a و توان‌های فرد aa علامت منفی می‌گیرند، چون (−a)k=(−1)kak(-a)^k=(-1)^ka^k. پس علامت جمله‌ها یکی‌درمیان می‌شود و جمله آخر (−a)n−1=an−1(-a)^{n-1}=a^{n-1} مثبت است، چون n−1n-1 زوج است:

xn+an=(x+a)(xn−1−axn−2+a2xn−3−⋯−an−2x+an−1)x^n+a^n=(x+a)(x^{n-1}-ax^{n-2}+a^2x^{n-3}-\cdots-a^{n-2}x+a^{n-1})

گام ۲ (۱، تجزیه): با n=5n=5 و a=1a=1:

x5+1=(x+1)(x4−x3+x2−x+1)x^5+1=(x+1)(x^4-x^3+x^2-x+1)

گام ۳ (۲، اثبات): در همان اتحاد aa را به −a-a تبدیل می‌کنیم. چون nn زوج است، (−a)n=an(-a)^n=a^n و سمت چپ همان xn−anx^n-a^n می‌ماند. عامل اول x+ax+a می‌شود و علامت جمله‌ها یکی‌درمیان تغییر می‌کند. جمله آخر (−a)n−1=−an−1(-a)^{n-1}=-a^{n-1} منفی است، چون n−1n-1 فرد است. این همان اتحاد خواسته‌شده است.

گام ۴ (۲، تجزیه): با n=4n=4 و a=2a=2:

x4−16=(x+2)(x3−2x2+4x−8)x^4-16=(x+2)(x^3-2x^2+4x-8)

گام ۵ (بررسی):
(x+2)(x3−2x2+4x−8)=x4−2x3+4x2−8x+2x3−4x2+8x−16=x4−16(x+2)(x^3-2x^2+4x-8)=x^4-2x^3+4x^2-8x+2x^3-4x^2+8x-16=x^4-16 ✓

جواب نهایی

1) x5+1=(x+1)(x4−x3+x2−x+1)x^5+1=(x+1)(x^4-x^3+x^2-x+1)
2) x4−16=(x+2)(x3−2x2+4x−8)x^4-16=(x+2)(x^3-2x^2+4x-8)

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۲۰ حسابان دوازدهم