خلاصه درس ۴ زبان انگلیسی دهم؛ درسنامه و نکات مهم

عنوان Traveling the World یعنی «سفر به دور دنیا». برای شروع، چند عبارت کاربردی سفر را بشناس: travel abroad یعنی به خارج از کشور سفر کردن و tourist attractions یعنی جاذبه‌های گردشگری. destination هم مقصد است؛ همان جایی که می‌خواهی به آن برسی. مثلاً در فرودگاه، مقصد پرواز را روی تابلوی اطلاعات بررسی می‌کنی و برای خرید بلیت می‌توانی به دفتر خدمات مسافرتی بروی. در بخش انتخاب کشورها، ایران در آسیا، ایتالیا و اسپانیا و فرانسه در اروپا، مصر در آفریقا و برزیل در آمریکای جنوبی قرار دارند. حالا نام کشوری را که دوست داری ببینی، بلند بگو.

در بخش دوم، چهار واژه را با موقعیتشان یاد بگیر. vacation یعنی تعطیلات؛ مثلاً تعطیلات تابستانی خانواده. booklet دفترچه یا کتابچه‌ای کوچک است که می‌تواند اطلاعات سفر داشته باشد. sites در عبارت historical sites به مکان‌ها و محوطه‌های تاریخی اشاره دارد، نه وب‌سایت‌های اینترنتی. pilgrims هم یعنی زائران؛ کسانی که برای زیارت به مکانی مقدس می‌روند. برای به‌خاطر سپردنشان یک تصویر ذهنی بساز: خانواده‌ای در تعطیلات است، کتابچهٔ راهنما می‌خواند و از مکان‌های تاریخی دیدن می‌کند؛ گروهی از مسافران هم برای زیارت آمده‌اند. حالا این چهار واژه را آرام و سپس با صدای بلند بخوان.

دیگو گردشگری اسپانیایی است و با کارلوس، یک travel agent یا کارشناس خدمات سفر، صحبت می‌کند. او برای تعطیلات برنامه دارد، اما هنوز مقصدش را انتخاب نکرده است. برای دنبال‌کردن گفت‌وگو، این واژه‌ها کمک می‌کنند: plan یعنی برنامه‌ریزی کردن، suggestion پیشنهاد، choice انتخاب، probably احتمالاً و hospitable مهمان‌نواز. کارلوس ابتدا چین را پیشنهاد می‌کند، اما دیگو قبلاً در پکن بوده است. سپس هند مطرح می‌شود، ولی گرمای تابستانش نکته‌ای منفی است. ایران با دیدنی‌ها و مهمان‌نوازی مردم پیشنهاد بعدی است. برای تمرین، نقش دیگو را بگیر و با صدای بلند از کارلوس پیشنهاد بخواه.

واژه‌های تصویری این بخش را به موضوع سفر وصل کن. international airport یعنی فرودگاه بین‌المللی؛ pyramids اهرام هستند و ancient wind towers به بادگیرهای کهن اشاره دارد. ancient یعنی باستانی یا بسیار قدیمی و attractive یعنی جذاب. در توصیف سفر کویری، camels شترها و deserts بیابان‌ها هستند. across هم در چنین جمله‌ای عبور از پهنهٔ یک مکان را می‌رساند. واژهٔ billion را نیز به معنی «میلیارد» بشناس. برای تمرین ذهنی، یک عکس از کویر ایران تصور کن: چه وسیله یا جانوری برای حرکت در آن مناسب است و چه چیزی می‌تواند برای گردشگر جذاب باشد؟

چهار واژهٔ پایانی کمک می‌کنند دربارهٔ نوع سفر و تجربه‌هایت حرف بزنی. entertainment یعنی سرگرمی و فعالیتی که از آن لذت می‌بری؛ مثلاً نواختن موسیقی برای دل خودت. domestic یعنی داخلی و مربوط به یک کشور؛ در مقابل، international به ارتباط میان کشورها اشاره دارد. culture یعنی فرهنگ و شامل شیوهٔ زندگی، باورها و رفتارهای مردم می‌شود؛ پس فقط زبان یا لباس نیست. range نیز مجموعه یا دامنه‌ای از چیزهای مشابه است. مثلاً a wide range of fruits یعنی تنوع زیادی از میوه‌ها. حالا فکر کن: در یک سفر داخلی هم می‌توانی با فرهنگ‌های گوناگون آشنا شوی؟

متن خواندنی، ایران را مقصدی با طبیعت متنوع و مردم مهمان‌نواز معرفی می‌کند. حالا تصور کن می‌خواهی دربارهٔ کارهای یک گردشگر حرف بزنی. برای گفتن توانایی، احتمال، ضرورت یا توصیه، از فعل‌های کمکی وجهی استفاده می‌کنیم.

can معمولاً توانایی یا امکان را می‌رساند: I can swim. یعنی «می‌توانم شنا کنم». may برای احتمال یا اجازه است: It may rain. یعنی «ممکن است باران ببارد». must ضرورت و اجبار را می‌رساند و should توصیه می‌کند؛ پس قدرت این دو یکسان نیست.

الگوی جملهٔ مثبت این است: فاعل + فعل کمکی + فعل ساده. مثلاً می‌گوییم She can speak English. بعد از can نه to می‌آوریم و نه به فعل speak، پسوند s اضافه می‌کنیم.

برای منفی‌کردن این جمله‌ها، not را بعد از فعل کمکی می‌گذاریم؛ فعل اصلی همچنان ساده می‌ماند. مثلاً You should not write on buildings. یعنی «بهتر است روی ساختمان‌ها چیزی ننویسی».

شکل‌های رایج را کنار هم ببین: cannot = can't و should not = shouldn't. همچنین must not یعنی «نباید» و معمولاً ممنوعیت را می‌رساند. روی تابلوی یک مکان تاریخی، You must not touch this. یعنی اجازه نداری به آن دست بزنی؛ معنی‌اش «لازم نیست دست بزنی» نیست!

may not بسته به موقعیت می‌تواند احتمال منفی یا نداشتن اجازه را برساند. در جملهٔ It may not rain. منظور این است که «ممکن است باران نبارد». برای منفی‌کردن این فعل‌های کمکی، از don't یا doesn't استفاده نمی‌کنیم.

حالا فرض کن می‌خواهی در سفر اجازه بگیری یا دربارهٔ یک توانایی سؤال کنی. برای پرسشی‌کردن، فعل کمکی را قبل از فاعل می‌آوریم: You can swim. تبدیل می‌شود به Can you swim? فعل swim تغییری نمی‌کند و به do یا does هم نیازی نداریم.

برای اجازه‌گرفتن مؤدبانه می‌توانی بگویی May I use your camera? یعنی «اجازه دارم از دوربینت استفاده کنم؟» برای پرسیدن دربارهٔ توصیه هم می‌گویی Should we protect nature?

در پاسخ کوتاه، معمولاً همان فعل کمکی را تکرار می‌کنیم: Can he swim? — Yes, he can. یا No, he can't. ابتدا معنی سؤال را تشخیص بده؛ بعد پاسخ مثبت یا منفی مناسب را انتخاب کن.

متن با عبارت Every year، یعنی «هر سال»، زمان سفر گردشگران را بیان می‌کند. برای گفتن زمان‌های دیگر، اغلب به حرف اضافه نیاز داریم. سه همراه مهم زمان in، at و on هستند.

in با ماه، فصل و سال می‌آید؛ مانند in September و in summer. برای بخش‌های معمول روز هم می‌گوییم in the morning، in the afternoon و in the evening.

at را با ساعت مشخص و عبارت‌هایی مثل at night، at noon و at sunset به کار می‌بریم. on همراه روز هفته است: on Friday. اگر بخش روز همراه نام روز باشد، باز هم on می‌آید: on Monday morning.

برای به‌خاطرسپردن، برنامهٔ سفرت را تصور کن: فصل سفر با in، روز حرکت با on و ساعت حرکت با at. این راهنما کمک‌کننده است، اما عبارت‌هایی مثل at night را هم باید یاد بگیری.

وقتی می‌گوییم مقصد سفر کجاست یا وسیله‌ای کجا قرار دارد، به حرف اضافهٔ مکان نیاز داریم. در مثال‌های این درس، in برای شهر، کشور و قاره به کار می‌رود: in Tehran، in Iran و in Asia. یعنی چیزی یا کسی در محدودهٔ آن مکان است.

برای چیزی که روی یک سطح قرار دارد، on می‌آوریم: The ticket is on the table. یعنی بلیت روی میز است. برای اشاره به صفحهٔ کتاب هم on به کار می‌رود.

دو عبارت دیگر جای دقیق‌تری نشان می‌دهند: next to یعنی «کنارِ» و in front of یعنی «جلویِ». مثلاً The hotel is next to the bank. هتل کنار بانک است، نه لزوماً جلوی آن. پس برای انتخاب حرف اضافه، اول رابطهٔ مکانی را در ذهنت تصویر کن.

فرض کن در سفر می‌خواهی اجازه بگیری، توانایی‌ات را بگویی یا توصیه‌ای بکنی. برای هر منظور، فعل وجهی مناسب را انتخاب کن:

• can: توانایی؛ مثلاً توانستنِ حمل یک چمدان.
• may: اجازه یا امکان؛ مثلاً اجازه گرفتن برای استفاده از وسیله‌ای.
• should: توصیه؛ کاری که بهتر است انجام شود.
• must: ضرورت؛ کاری که انجام دادنش لازم است.

بعد از این واژه‌ها، فعل اصلی به شکل ساده می‌آید: «Sara can swim.» برای پرسشی کردن، فعل وجهی را جلوِ فاعل می‌گذاریم: «Can Sara swim?»

برای منفی کردن، not می‌آوریم؛ cannot معمولاً به صورت can’t هم نوشته می‌شود. تفاوت مهم: must not ممنوعیت را می‌رساند، اما should not توصیه می‌کند کاری را انجام ندهیم. پس قانونِ ممنوعیت را با یک توصیهٔ معمولی اشتباه نگیر.

برای پاسخ دقیق به جاهای خالیِ دو گفت‌وگوی شنیداری، باید فایل صوتی را شنید؛ از روی تصویر بیمار نمی‌توان پاسخ‌ها را تعیین کرد. چون اینجا فایل صوتی نداریم، با دو گفت‌وگوی تازه همان مهارت را تمرین کن.

تمرین اول؛ توانایی و ضرورت:

— Can you carry this bag?

— No, I can’t. I must rest.

تمرین دوم؛ اجازه و توصیه:

— May I call you tonight?

— Yes, but you should call before dinner.

هر دو نقش را خودت بلند بخوان؛ سپس پاسخ‌ها را بپوشان و جواب مناسب خودت را بساز.

حالا بپرس: «Should I call Sara or Mina?» وقتی دو انتخاب را مقابل هم می‌گذاری، هر دو را برجسته‌تر می‌گویی. اینجا هر دو نام تأکید می‌گیرند، نه فقط نام آخر. با این کار، شنونده راحت‌تر متوجه انتخاب موردنظر می‌شود.

به تفاوت این دو جمله نگاه کن:

• Nima is a quiet student.
• Nima studies quietly.

در جملهٔ اول، quiet ویژگیِ دانش‌آموز را می‌گوید؛ پس صفت است. در جملهٔ دوم، quietly می‌گوید درس خواندن چگونه انجام می‌شود؛ پس قید حالت است.

برای پیدا کردن قید حالت، اول فعل را پیدا کن و بعد بپرس: «این کار چگونه انجام شد؟» در «The guide answered calmly.» فعل answered است. پاسخِ «چگونه جواب داد؟» واژهٔ calmly، یعنی «با آرامش»، است.

پس فقط به معنی واژه نگاه نکن؛ ببین در جمله دربارهٔ چه چیزی توضیح می‌دهد. صفت ویژگیِ اسم را بیان می‌کند، اما قید حالت دربارهٔ شیوهٔ انجام کار توضیح می‌دهد. بسیاری از قیدهای حالت به -ly پایان می‌یابند، ولی همهٔ آن‌ها این پایان را ندارند.

برای ساختن بسیاری از قیدهای حالت، از صفت شروع می‌کنیم. در واژه‌های این درس، این سه الگو را به خاطر بسپار:

• حالت معمول: به صفت، پسوند -ly اضافه کن؛ مانند $\text{quiet} \rightarrow \text{quietly}$.
• پایانِ -y: حرف y را به i تبدیل کن و سپس -ly بیفزا؛ مانند $\text{happy} \rightarrow \text{happily}$.
• پایانِ -ble: این پایان به -bly تبدیل می‌شود؛ مانند $\text{comfortable} \rightarrow \text{comfortably}$.

پیش از نوشتن پاسخ، آخر واژه را بررسی کن. مثلاً در polite لازم نیست حرف پایانی را حذف کنی؛ شکل درست آن politely است. اما در comfortable نمی‌توانی بدون تغییرِ پایان واژه، پسوند اضافه کنی. این بررسی کوتاه جلوی بسیاری از اشتباه‌های املایی را می‌گیرد.

حالا نوبت واژه‌هایی است که نباید با الگوی معمول تغییرشان بدهی. قیدهای fast، hard و late با صفتشان هم‌شکل‌اند. برای نمونه، در «Mina studies hard.» واژهٔ hard می‌گوید مینا با تلاش زیاد درس می‌خواند؛ پس قید است، با اینکه پسوند ندارد. اگر منظورت «دیر» باشد، شکل قیدی همان late است.

یک تغییر مهم هم داریم: $\text{good} \rightarrow \text{well}$. برای توصیف خوب انجام شدن کار، از well استفاده کن؛ مانند «My brother drives well.»

پس برای تشخیص قید، تنها به پایان واژه تکیه نکن. نخست نقش آن را در جمله بررسی کن و بعد شکل درستش را بنویس. افزودن خودکار -ly به همهٔ صفت‌ها راه مطمئنی نیست.